COPD heet voluit ‘chronic obstructive pulmonary disease’ of chronische obstructieve longziekte. De ziekte is ongeneeslijk.
Door langdurige ontsteking raken de lage luchtwegen (kleine luchtpijpvertakkingen) beschadigd. Dat zorgt voor een vernauwing (obstructie) van die luchtwegen en bemoeilijkt de doorstroming van lucht van en naar de luchtblaasjes. Daarnaast treedt er vaak onherstelbare schade op met afbraak van de longblaasjes (emfyseem).
Vernauwing van de kleine luchtpijpvertakkingen komt in meer of mindere mate samen voor met emfyseem. Overkoepelend noemen we dat COPD.
COPD wordt onderverdeeld in vier stadia volgens de ernst van de luchtwegvernauwing, zoals vastgesteld na een longfunctietest:
- stadium I: milde luchtwegvernauwing
- stadium II: matige luchtwegvernauwing
- stadium III: ernstige luchtwegvernauwing
- stadium IV: heel ernstige luchtwegvernauwing
Symptomen
Deze klachten kunnen wijzen op COPD:
- langdurige hoestklachten
- opgeven van slijmen bij langdurig hoesten
- kortademigheid bij inspanningen zoals de trap oplopen. Bij een gevorderde ziekte voel je al kortademigheid bij kleine inspanningen of zelfs in rust
- vermoeidheid, minder energie
De klachten kunnen plots erger worden bij een infectie of bij blootstelling aan prikkels zoals rook of luchtvervuiling. Er kan daarbij forste kortademigheid optreden met benauwdheid en een toename van de hoest en slijmproductie. We spreken dan van exacerbatie of longaanval.
Door de ernst van de symptomen en het aantal longaanvallen per jaar te bekijken, komen we tot de GOLD-classificatie van COPD:
- klasse A: weinig symptomen en maximaal één longaanval per jaar
- klasse B: veel symptomen en maximaal één longaanval per jaar
- klasse E: weinig of veel symptomen en twee of meer longaanvallen per jaar of één ziekenhuisopname per jaar door een longaanval
Oorzaken
Roken is de belangrijkste oorzaak van COPD. In negen op de tien gevallen ontstaat COPD door jarenlang te roken.
Toch is roken niet de enige oorzaak. Ook mensen die nooit gerookt hebben, kunnen COPD krijgen door bv. passief te roken, een erfelijke aandoening of fijn stof op het werk.
Diagnose
De arts luistert naar je verhaal en je klachtenpatroon. Daarna gebeurt er een lichamelijk onderzoek waarbij er naar de longgeluiden wordt geluisterd. Op basis van de bevindingen stelt je arts je verdere onderzoeken voor. Dat kan gaan om:
- een longfunctietest: om je longinhoud en de snelheid van de luchtstroom te meten
- een bloedafname: om ontstekingscellen in het bloed op te sporen
- beeldvorming van de longen: een RX thorax (longfoto) of CT thorax (CT-scan van de longen)
Behandeling
Rookstop
We werken preventief door voorlichting te geven en rookstopbegeleiding aan te bieden. Stoppen met roken is cruciaal voor mensen met COPD. Het is de meest efficiënte manier om de achteruitgang van de longen te stoppen.
Optimale zorg
De behandeling hangt onder meer af van de GOLD-klasse van de COPD. Ze bestaat onder meer uit:
- advies
- inhalatiemedicatie
- vaccinaties
- longrevalidatie
Dankzij de optimale zorg kunnen we de klachten verminderen bij mensen met COPD en de levenskwaliteit verbeteren.
Zuurstoftherapie
Bij mensen met heel ernstige COPD en zuurstoftekort is soms een langdurige behandeling met zuurstof aangewezen.
Longvolumereductie
Bij een uitgesproken afbraak van de longblaasjes (emfyseem) kan na een multidisciplinair overleg besloten worden om de meest aangetaste zones van de longen te verwijderen. Die longvolumereductie wordt met de endoscoop uitgevoerd op de Endoscopische eenheid of chirurgisch door de dienst Thoracale en vasculaire heelkunde.
Longtransplantatie
In een eindstadium van COPD kan een longtransplantatie aan de orde zijn. Meestal komen alleen patiënten jonger dan 66 jaar daarvoor in aanmerking.
Opname
Als je wordt opgenomen na een opstoot van COPD, word je behandeld op de verpleegafdeling Longziekten (ingang 12, route 1416).
Info voor verwijzers
Ben je verwijzer en twijfel je over de beste aanpak voor je patiënt met COPD? Bespreek de patiënt tijdens het multidisciplinair overleg.
Meer weten?
Nuttige links
- Video’s over het correct gebruik van de puffer of poederinhalator | Belgian Respiratory Society
- COPD of 'rokerslong': chronische en langzaam progressieve longaandoening | gezondheid.be
Wetenschappelijk onderzoek
COPD is nog altijd ongeneeslijk. Daarom doen we intensief wetenschappelijk onderzoek naar de ontstaansmechanismen van de ziekte en naar nieuwe geneesmiddelen om COPD te behandelen. Heb je interesse om deel te nemen aan wetenschappelijk onderzoek, neem dan contact op met de dienst Longziekten: longziekten@uzgent.be, tel. 09 332 26 72.