In de mondholte zijn verschillende soorten bacteriën aanwezig. Naast de vele goede bacteriën die een beschermende functie hebben en helpen om de spijsvertering op gang te brengen, zijn er ook pathogene of ziekteverwekkende bacteriën aanwezig.
Die bacteriën kunnen zich vastzetten op het tandglazuur en vormen tandplaque. Wanneer tandplaque verkalkt, spreken we over tandsteen. Of de bacteriën al dan niet problemen veroorzaken, is afhankelijk van meerdere factoren.
Genetische vatbaarheid of voorbeschiktheid
Een deel van de bevolking kreeg de vatbaarheid voor parodontale infecties door van moeder of vader. In sommige gevallen gaat het om vrij agressieve vormen waarbij een goede monghygiëne en professionele zorg niet voldoende zijn om de tanden te behouden.
Een vroegtijdige diagnose, een goede opvolging en een onberispelijke mondhygiëne zijn onontbeerlijk om zoveel mogelijk problemen te vermijden. Terwijl patiënten die niet vatbaar zijn voor parodontale infecties zich soms wat nonchalance kunnen veroorloven, leidt dat bij vatbare patiënten tot snel evoluerende ontstekingsreacties met verlies van tanden tot gevolg.
Roken
Vele studies hebben aangetoond dat de parodontale toestand van rokende patiënten slechter is dan die van niet-rokers. Rokers hebben 3 tot 7 keer meer risico op het ontwikkelen van parodontale ontstekingen. Ze hebben vaak aggressievere soorten bacteriën in de mond en door een slechtere doorbloeding in de ontstoken gebieden hebben ze bovendien een verminderde afweerreactie.
Naast het verhoogde risico op het ontwikkelen van parodontale infecties, reageren rokers vaak ook minder goed op behandelingen en zijn ze sneller geneigd om te hervallen. We raden dan ook alle patiënten aan om te stoppen met roken.
Diabetes
Diabetes en parodontitis beïnvloeden elkaar op een negatieve manier. Uit onderzoek blijkt dat diabetespatiënten tot 50 procent meer botafbraak vertonen en dat het parodontium er slechter aan toe is naarmate patiënten langer aan diabetes lijden. Omgekeerd zal het ook veel moeilijker zijn de bloedglucosewaarden van diabetici onder controle te houden wanneer ze parodontitis hebben.
Stress
Stress kan zorgen voor een verminderde afweerreactie, vooral bij mensen die langdurig gestresseerd zijn. Stress is geassocieerd met een acute vorm van gingivitis en parodontitis en werd voor het eerst beschreven als 'trench disease' omdat het veel voorkwam bij soldaten in de loopgraven.
Verschillende studies beschrijven een verband tussen een chronische vorm van parodontitis en stress. Bovendien vinden mensen die een stressvol leven leiden minder snel tijd voor een goede mondhygiëne en roken ze vaak meer.
Hormonale veranderingen
Door hormonale veranderingen tijdens de zwangerschap, maar ook tijdens de menstruatiecyclus, kan het tandvlees gevoeliger reageren op de aanwezigheid van tandplaque. Dat wordt ook zwangerschapsgingivitis genoemd. Extra aandacht voor een goede mondhygiëne volstaat meestal om de ontsteking te verhelpen. Waren er voor de zwangerschap al parodontale problemen, dan kunnen die plots verergeren en acuut worden tijdens de zwangeschap. In dat geval is behandeling noodzakelijk.
Uit onderzoek blijkt dat vrouwen met parodontitis 2 tot 7 keer meer kans hebben op een vroeggeboorte of een kindje met een lang geboortegewicht. Vrouwen met een kinderwens kunnen het best preventief hun tandvlees laten nakijken.
Wanneer parodontitis alsnog wordt vastgesteld tijdens de zwangerschap kan een goede behandeling, bij voorkeur voor de 28ste week, de bovenvermelde risico's alsnog beperken.