Hoe kunnen we pijn bij kinderen voorkomen of behandelen?

Pijnbestrijding is een fundamenteel recht van elke patiënt, ook van kinderen. Om pijn te bestrijden, kunnen we kiezen voor een behandeling met of zonder geneesmiddelen. Beiden kunnen elkaar ook versterken.

Pijnbestrijding met geneesmiddelen

Pijn kan verlicht of onderdrukt worden met medicatie. We dienen de medicatie op vaste tijdstippen toe, zolang het nodig is. Het pijnbeleid passen we aan de pijnscore van uw kind aan: we bouwen de medicatie af of drijven die op.

De medicatie kunnen we op verschillende manieren toedienen, afhankelijk van de oorsprong en de ernst van de pijn. De arts beslist welke medicatie op welke manier wordt toegediend. Maar we geven nooit injecties in de spier (intramusculair) tegen de pijn.

Pijnbestrijding zonder geneesmiddelen

Vormen van niet-medicamenteuze pijnbestrijding zijn:

afleiding
ontspanningstechniek en ademhalingsoefeningen
spierontspanningstechnieken
muziek
geleide fantasie
thermotherapie: gebruik van warmte
cryptotherapie: gebruik van koude
aanrakingen en massage
humor

De methode of techniek moet aansluiten bij de leeftijd en het ontwikkelingsniveau van uw kind. We stemmen de techniek ook af op de spelinteresse en -beleving, het concentratievermogen en de fantasie van uw kind. De pedagogisch medewerkers van het Kinderziekenhuis brengen de interesses van uw kind in kaart met een vragenlijst.

Afleiding

Afleiding kan uw kind helpen om de aandacht weg te nemen van de pijn en te richten op iets uit de omgeving, op een deel van het lichaam of op een sensatie die geen verband houdt met de procedure of de pijn.

U kan uw kind afleiden door het actief met iets anders te laten bezig zijn. Daar zijn verschillende technieken voor, aangepast aan de leeftijd van uw kind. Enkele voorbeelden:

0 - 2 jaar: uw kind wiegen, liedjes zingen voor uw kind, een fopspeen geven
2 - 4 jaar: een verhaal vertellen, bellen blazen, prentenboeken kijken
4 - 6 jaar: tekenfilms kijken, een rollenspel spelen, voorlezen
6 - 11 jaar: praten over zijn of haar favoriete plek, bezigheid
11 - 15 jaar: muziek beluisteren

Ontspanningstechniek en ademhalingsoefening

U kan uw kind deze ademhalingsoefening aanleren. Adem drie tellen in door de neus - de buik wordt groter zoals een ballon - en adem zes tellen uit langs de mond - de buik wordt terug kleiner zoals een ballon die leegloopt.

U kan daarbij een windmolentje gebruiken of bellen blazen. Uw kind ziet dan onmiddellijk het effect van het uitblazen.

Spierontspanningsoefening

We hebben overal in ons lichaam spieren die we kunnen opspannen (zoals Superman) en ontspannen (zoals een voddenpop). De pijn van bijvoorbeeld een prik is groter als we de spieren opspannen. Daarom is het belangrijk dat uw kind de spieren kan ontspannen.

U kan dit voortonen door bijvoorbeeld uw armspieren achtereenvolgens op te spannen (als een bodybuilder) en te ontspannen. Zo toont u dat we bewust onze spieren kunnen ontspannen.

Muziek

Muziek werkt voor veel kinderen rustgevend, roept vaak positieve associaties op en zorgt voor afleiding en ontspanning.

U kan zelf liedjes zingen voor uw kind of hem of haar een mp3-speler met zelfgekozen muziek geven. Ook ontspanningsoefeningen met tekst van geleide fantasie en natuurgeluiden kunnen helpen.

Geleide fantasie

Geleide fantasie laat uw kind zich zodanig concentreren op een verzonnen verhaal, dat hij of zij bepaalde aspecten van de realiteit minder bewust of niet ervaart. In de verhalen zijn suggesties verwerkt die de aandacht afleiden van de pijn, angst en hulpeloosheid. Tegelijk brengen ze gevoelens van moed, actief meedoen, geholpen worden, problemen oplossen en samenwerking erin op de voorgrond.

De hoofdrolspelers uit de verzonnen verhalen tonen hoe de kinderen zich het best gedragen: niet terugtrekken of weglopen, rustig ondergaan, luisteren naar wat de zorgverleners zeggen.

Bij geleide fantasie verwerken we de verschillende aspecten van de procedure in het verhaal. Dat biedt uw kind wat meer rust en voorspelbaarheid.

Thermotherapie: gebruik van warmte

Thermotherapie wekt vasodilatatie op. Daarbij verwijden de bloedvaten, wat zorgt voor een betere doorbloeding en afvoer van afvalstoffen, een stijging van de lichaamstemperatuur en meer spierontspanning.

Thermotherapie is aangewezen bij:

een venapunctie (aanprikken van een ader met een holle naald), vingerprik …
oppervlakkige pijn, spanningspijn, spierpijn
gastro-intestinale spasmen

Thermotherapie is te vermijden bij:

bloedingen en oedemen
weefselbeschadiging
ontstekingsreacties
sensibiliteitsstoornissen

Thermotherapie werkt met een hotpack, kersenpitkussen, warme handdoek, infraroodlamp, handschoenen, een warm bad of douche. De ideale temperatuur is rond de 40°C.

Cryotherapie: gebruik van koude

Door oppervlakkig en dieper gelegen huidweefsel af te koelen, vermindert de gevoeligheid en pijnperceptie. Door de perifere circulatie af te remmen, nemen de ontstekingsverschijnselen af.

Cryotherapie is aangewezen bij:

tandpijn
hoofdpijn
pijn in combinatie met een ontsteking
gewrichtspijnen
pijn bij zwelling
patiënten die aangeven dat koude de pijn verlicht

Cryotherapie is te vermijden bij:

sensibele stoornissen (stoornissen in de gevoelswaarwording)
stoornissen van de bloedsomloop
pijn in de halsstreek
kinderen jonger dan 3 maanden
hartpatiënten
patiënten met huidletsels

Cryotherapie kan toegepast worden met een koud washandje, coldpack, ijsblokjes …

Aanrakingen en massage

Massage leidt tot een verminderde overdracht van pijnsignalen. Het zorgt lokaal voor spierontspanning en een verbeterde doorbloeding. Daarnaast doet massage het hartritme, de ademhaling en de bloeddruk dalen. Er treedt zowel een fysiologische als een subjectieve ontspanning op, wat een gunstig effect heeft op de klachtenbeleving van uw kind. De gemoedstoestand en het slaappatroon verbeteren er vaak door.

Massage laat toe om de vicieuze cirkel van wisselwerking tussen pijn, angst en spierspanning te doorbreken. Ook ouders worden zelf rustiger en minder angstig door hun kind met een pijnlijke aandoening dagelijks een massage te geven.