Astma is een blijvende ontsteking van de lage luchtwegen (luchtpijp en luchtpijpvertakkingen).
De lage luchtwegen kunnen gevoelig reageren op prikkels zoals koude lucht, sigarettenrook, luchtvervuiling, sterke geuren of stof. Je wordt dan kortademig of gaat hoesten. Als dat plotseling en hevig opkomt, spreken we van een astma-aanval. De ernst van de reactie en de uitlokkende prikkels verschillen van persoon tot persoon.
In België hebben ongeveer 15 procent van de kinderen en 8 procent van de volwassenen astma.
Soorten astma
- Allergiegedreven astma: door een allergie aan bv. huisstofmijt of pollen
- Ontstekinggedreven astma: bv. door een eosinofiele ontsteking. Eosinofielen zijn een type witte bloedcellen en maken deel uit van ons afweersysteem. Bij een te hoog aantal eosinofielen in het bloed of de uitademing, kunnen de luchtwegen ontsteken of opzwellen
- Levensstijlgedreven astma: bv. door te roken of door zwaarlijvigheid
Symptomen
Deze klachten kunnen wijzen op astma:
- piepende ademhaling
- kortademigheid
- hoest
- slijm ophoesten: geringe hoeveelheden, vaak helder en taai
De klachten worden vaak uitgelokt door prikkels, zijn meestal wisselend en treden vaak ’s nachts of vroeg in de ochtend op.
Blijvend
Astma is blijvend. De ziekte gaat meestal niet spontaan over. Het klachtenpatroon is wisselend. Sommige mensen hebben niet elke dag klachten. Anderen hebben bijna altijd klachten, maar de ernst ervan varieert in de tijd.
Bij astma zijn de lage luchtwegen altijd een beetje ontstoken. Anders dan bij een infectie door een virus of een bacterie, is er sprake van een ‘steriele’ ontsteking – dus zonder bacteriën of virussen. Astmaklachten kunnen bv. na een griep soms weken tot maanden aanhouden. Soms zijn er ook periodes waarin je weinig merkt van de astma. De ziekte lijkt dan genezen, maar is het niet.
Oorzaken
De ontsteking van de luchtwegen is in ongeveer 60 procent van de gevallen het gevolg van een allergie, bv. voor huisstofmijt, dieren of pollen.
Soms ontstaat astma door blootstelling aan stoffen in de werkomgeving, bv. aan bakkersmeel, isocyanaat of stof bij het lassen. We spreken dan van beroepsastma.
In 40 procent van de gevallen is er geen onderliggende allergie, maar zien we wel een abnormale ontsteking in de luchtwegen. Daarbij spelen eosinofiele ontstekingscellen vaak een belangrijke rol. Eerdere virale infecties, roken en zwaarlijvigheid kunnen mee aan de basis liggen van het ontstaan van astma.
Genetische factoren spelen ook een rol in het ontstaan van astma. Je hebt een grotere kans om astma te krijgen als ook andere familieleden aan astma lijden. Een uniek gen dat verantwoordelijk is voor de erfelijkheid bestaat niet. In studies werden wel verschillende genetische wijzigingen geïdentificeerd die het risico op astma verhogen, maar die worden niet routinematig onderzocht bij patiënten.
Sporters kunnen last hebben van luchtwegvernauwing tijdens en na fysieke activiteit. Dat heet inspanningsastma.
Diagnose
De arts luistert naar je verhaal en je klachtenpatroon. Daarna gebeurt er een lichamelijk onderzoek waarbij er naar de longgeluiden wordt geluisterd. Op basis van de bevindingen stelt je arts je verdere onderzoeken voor. Dat kan gaan om:
- een longfunctietest: om je longinhoud en de snelheid van de luchtstroom te meten
- een FeNO-meting: om de hoeveelheid stikstofmonoxide (NO of nitric oxide) in de uitgeademde lucht te meten. Bij ontstekingen in de luchtwegen wordt namelijk meer NO uitgestoten
- allergiehuidtesten: om vast te stellen welke allergieën je hebt
- een bloedafname: om ontstekingscellen in het bloed op te sporen
- een astmaprovocatietest (histamine- of metacholineprovocatietest): om de overgevoeligheid van de luchtwegen vast te stellen. Deze test wordt alleen uitgevoerd als de longarts daartoe beslist
Behandelingen
Astma is blijvend. Door je behandeling goed op te volgen, kan je de aandoening wel onder controle houden. De klachten kunnen daarbij sterk teruggedrongen worden of verdwijnen.
Hygiënische maatregelen
Je vermijdt het best blootstelling aan sigarettenrook, stof of – als je een allergische astma hebt – de componenten waar je allergisch aan bent (bv. huisstofmijt). Je stopt met roken. Het is ook belangrijk om voldoende te bewegen en op je gewicht te letten.
Inhalatiemedicatie
Inhalatiemediatie dien je via de luchtwegen toe via een puffer met drijfgas of een droogpoederinhalator zonder drijfgas. Zulke medicatie verwijdt de luchtwegen en remt de ontsteking af.
De arts en verpleegkundigen zullen je uitleggen hoe je de inhalator correct gebruikt. Ook in de app My Puff zie je hoe je de inhalator correct gebruikt. De app is gratis beschikbaar in de App Store en in Google Play.
Biologicals
Bij een ernstige astma kan je arts beslissen om een behandeling op te starten met de zogenaamde biologicals. Biologicals zijn heel krachtige geneesmiddelen die bepaalde stappen van het onstekingsproces in de luchtwegen remmen. Ze worden om de aantal weken onderhuids geïnjecteerd.
De voorwaarden voor de terugbetaling van biologicals zijn heel streng. Het team van het UZ Gent is heel ervaren en vervult al tientallen jaren een pioniersrol in het onderzoek naar de behandeling van ernstige vormen van astma. De behandeling van ernstig astma gebeurt in intercollegiale samenwerking met de leden van het team van het Allergienetwerk.
Lees meer over de behandeling met biologicals
Opname
Dagopname
Voor een klein deel van de behandelingen word je opgenomen in het dagziekenhuis BAS (ingang 12, route 1565). Dat is bv. het geval voor de toediening van medicatie via een infuus bij ernstige astma.
Opname op een verpleegafdeling
Bij een ernstige astma-aanval word je opgenomen en behandeld op de verpleegafdeling Longziekten (ingang 12, route 1416) of op de Acute opnameafdeling (ingang 12, route 1347).
Meer weten?
Folders
Nuttige links
- Video’s over het correct gebruik van de puffer of poederinhalator | Belgian Respiratory Society
- Astma | gezondheid.be
- Astma- en Allergiekoepel vzw
- Soorten astma | Longfonds
Wetenschappelijk onderzoek
De dienst Longziekten coördineert en neemt deel aan meerdere, internationale klinische studies voor volwassenen met astma.