Principe
Bij een lever-galscintigrafie, of cholescintigrafie, krijgt de patiënt intraveneus een stof toegediend die snel door de nier uitgescheiden wordt. Ondertussen maakt de camera een scintigrafie van de leverstreek. Hieruit worden zgn. 'tijd-activiteitscurven' gegenereerd.
We maken hierbij gebruik van 'mebrofenin', een zgn. iminodiaceetzuur (IDA)-verbinding waaraan Tc99m is gekoppeld. Dat gebeurt in twee fasen: directe klaring van de stof uit de bloedbaan na intraveneuze injectie via de arteria hepatica, gevolgd door de vena porta.
- De eerste fase van de curve wordt bepaald door de bloedflow en de opname van de stof door de leverparenchymcellen.
- Het tweede deel van de curve wordt bepaald door uitscheiding in de galwegen, vanuit intrahepatisch naar rechter en linker ductus hepaticus, communis en galblaas (indien aanwezig) gevolgd door excretie in het duodenum via de papil van Vater.
Het onderzoek geeft dus een gecombineerd inzicht in leverfunctie en –uitscheiding.
Indicaties
Indicaties bij volwassenen
- diagnose van enterogastrische biliaire reflux
- diagnose van gallek na galwegchirurgie
- follow-up na levertransplantatie
- preoperatieve inschatting van de resterende leverfunctie
Indicaties bij kinderen
- DD van biliaire atresie en neonatale hepatitis
- postoperatieve evaluatie levertransplantatie
- diagnose gallek
Aanvraag
Aanvraagformulier lever-galscintigrafie
Voorbereiding
Afhankelijk van de vraagstelling is het belangrijk dat de patiënt (8 uur) nuchter is (i.e. galblaasfunctie) of juist niet nuchter is. Voor de meeste vraagstellingen (i.e. leverfunctie, afvoer van gal) in de routine maakt dit niet veel verschil.
Medicatie hoeft niet onderbroken te worden.
Verloop van het onderzoek
- Het onderzoek bestaat uit een dynamische opname die 1 uur duurt bij galblaasfunctie, en 10 min bij andere indicaties.
- De patiënt ligt op de rug met de camera onder de onderzoekstafel.
- Regionale leverfunctie lobair en/of segmentaal kan worden uitgevoerd door een vroegtijdige SPECT/CT.
- Voor onderzoek naar de ejectiefractie/functie van de galblaas of als alleen activiteit in de galblaas optreedt zonder afvloed naar de darm kan cholecystokinine toegediend worden. Soms vragen we de patiënt om een vetrijke maaltijd te eten volgens een vast protocol (bv. altijd volle Chocomel®).
- Bij vermoeden van reflux van gal naar de maag wordt best een aanvullende, laattijdige SPECT/CT gemaakt om de lokalisatie van activiteit in de maag te corrigeren.
- Ook voor een goede lokalisatie van gallekkage is een laattijdige SPECT/CT aangewezen.
- In sommige gevallen, zoals bij neonatale icterus, is het noodzakelijk om een laattijdige opname tot 24 uur pi. te maken.
Bijwerkingen en veiligheid
Er zijn tot op vandaag nog geen bijwerkingen op mebrofenine vastgesteld.
Technetium-99m vervalt met een halfwaardetijd van 6 uur. Na 1 dag is er dus nog nauwelijks radioactiviteit in het lichaam aanwezig is. De gebruikte dosissen zijn laag en houden geen gevaar in.
Verslag en beelden
Het onderzoek kan op verschillende manieren verwerkt worden:
- Bij focus op de leverfunctie: er kan een globale leverfunctie bepaald worden, of een lobaire of segmentale functie (vanuit de SPECT/CT). Dat gebeurt eventueel na normering met de oppervlakte die uit de CT berekend werd.
- Bij focus op de galblaas: er kan een ejectiefractie bepaald worden door bepaling van de counts over het galblaasbed voor en na een vetrijke maaltijd.
- Bij focus op een differentiaaldiagnose: hier gaat het vooral om de visuele beoordeling van de beelden, nl. al dan niet lokalisatie van activiteit en evolutie in de tijd.
Wanneer de galblaas niet zichtbaar wordt, kan dit meerdere oorzaken hebben: de patiënt is niet nuchter, acute of chronische cholecystitis, parenterale voeding. Opname in de galblaas sluit een acute cholecystitis uit.
Bij neonatale icterus is de 24-uurs opname vaak van belang: enige uitscheiding in de darmen pleit tegen biliaire atresie.
Bij gallekkage is er radioactiviteit zichtbaar in de vrije buikholte.
