Veelgestelde vragen over COVID-19-vaccinatie

Welke vaccins dienen we momenteel toe in België? 

Momenteel wordt de Belgische bevolking gevaccineerd met de vaccins van Pfizer (Comirnaty), Moderna en AstraZeneca. Binnenkort komt daar ook het vaccin van Janssen bij.  

In eerste instantie werd het AstraZeneca-vaccin enkel toegediend aan jongere mensen zonder immuunproblemen. Intussen zijn er voldoende data die aantonen dat het AstraZeneca-vaccin ook doeltreffend is voor mensen boven de 65 jaar en mensen met onderliggende immuunproblemen of andere comorbiditeit. Er zijn maar enkele uitzonderingen*: die bespreken patiënten het best persoonlijk met hun behandelend arts.

* Advies van de Hoge Gezondheidsraad van 10 maart 2021

Maakt het uit of ik het vaccin van Pfizer of dat van AstraZeneca krijg? 

Welk vaccin je krijgt is momenteel ondergeschikt aan de snelheid waarmee je een vaccin krijgt. Het doel van de wereldwijde vaccinatiecampagne is om zo snel mogelijk groepsimmuniteit verkrijgen. Alleen zo kunnen we de verdere verspreiding van varianten tegengaan, de druk op het gezondheidssysteem verminderen en dromen van een normaal leven. Elke gezette prik is een stapje richting vrijheid.

Hoe doeltreffend zijn de vaccins?

De Pfizer en Moderna-vaccins zijn mRNA-vaccins, de AstraZeneca- en Janssen-vaccins werken op basis van een virale vector. 

Beide types vaccins stimuleren het immuunsysteem op een zeer gelijkaardige manier. Ze bieden ook allebei quasi volledige bescherming tegen de ernstige vormen van COVID-19, inclusief ziekenhuisopname. Zowel het vaccin van AstraZeneca als dat van Pfizer/Moderna vermindert de kans op een infectie zonder symptomen en heeft dus een impact op de besmettelijkheid en de kans op overdracht van het virus. Voor het Janssen-vaccin is dit gelijklopend. Beide types vaccins zijn veilig en doeltreffend en dragen bij tot de indijking van de coronapandemie. 

COVID-19-infecties komen relatief weinig voor (o.a. dankzij de maatregelen die overheden nemen). Je kan de doeltreffendheid in de groep gevaccineerden enkel aantonen bij een grote groep deelnemers: hoe groter de groep, hoe betrouwbaarder de data. 

Pfizer en Moderna

Voor de vaccins van Pfizer en Moderna, de twee mRNA-vaccins, werden twee grote klinische studies georganiseerd waardoor de firma's onmiddellijk beschikten over veel data en heel goede cijfers konden voorleggen (94 tot 95 procent bescherming tegen alle vormen van COVID-19). Dat legde de lat zeer hoog voor de andere kandidaat-vaccins. 

AstraZeneca

Het AstraZeneca-vaccin beschermt voor 100 procent tegen hospitalisatie en ernstige COVID-19 vanaf 3 weken na de eerste inenting en voor 70-75 procent tegen milde COVID-infecties. De werkzaamheid stijgt tot boven de 80 procent na de tweede prik als die na 12 weken wordt gegeven. 

Janssen

Het Janssen-vaccin zou 76,7 procent beschermen tegen ernstige infectie en hospitalisatie en 66,9 procent tegen milde ziekte vanaf 14 dagen na eenmalige vaccinatie.

Kan het AstraZeneca-vaccin bloedklonters veroorzaken?

Ondanks een melding van een mogelijk verband tussen vaccinatie met het AstraZeneca-vaccin en een verhoogd thrombo-emboligeen risico oordeelt het EMA vandaag dat de voordelen van vaccinatie opwegen tegen de mogelijke risico's. De gemelde gevallen worden wel stuk voor stuk nauwkeurig geëvalueerd. Wij volgen de analyses van het EMA op de voet en kunnen het advies op basis van hun beslissingen wijzigen.  

Meer weten? De experten van de Belgische Vereniging voor Trombose en Hemostase geven op hun website een antwoord op de meest gestelde vragen over de COVID-19-vaccins en trombose.

Ik ben zwanger. Mag ik me laten vaccineren?* 

Er zijn momenteel weinig specifieke gegevens beschikbaar over COVID-vaccinatie en zwangerschap. Daarom beveelt de Hoge Gezondheidsraad geen systematische vaccinatie aan voor zwangere vrouwen. Er zijn wel meer en meer data waaruit blijkt dat COVID-19 een risico inhoudt voor de zwangere vrouw en haar ongeboren kind. Dat inzicht versterkt de boodschap om zwangere vrouwen, die per definitie door contact of comorbiditeit een verhoogd risico hebben op (ernstige) COVID-19, aan te raden om zich te laten vaccineren. De voordelen voor de zwangere vrouw zijn groter dan de mogelijke risico’s van vaccinatie. 

Vaccinatie is mogelijk met alle vaccins die momenteel in België beschikbaar zijn. 

Ik heb een zwangerschapswens. Mag ik me laten vaccineren?*

De Hoge Gezondheidsraad heeft geen bezwaar tegen de systematische vaccinatie van vrouwen in de vruchtbare leeftijd die zwanger willen worden. Vaccinatie is mogelijk met alle vaccins die momenteel in België beschikbaar zijn.

Als een vrouw na haar eerste vaccinatie zwanger raakt, bepaalt haar specifieke situatie de timing voor de tweede dosis: 

  • Bij de mRNA-vaccins kan dat 21 tot 28 dagen na de eerste prik. 
  • Bij het AstraZeneca-vaccin 3 maanden na de eerste prik of pas na de bevalling.  

Ik geef borstvoeding. Mag ik me laten vaccineren?* 

Ook vrouwen die borstvoeding geven kunnen gevaccineerd worden, zeker als ze in de gezondheidszorg werken of tot de prioritaire groepen voor vaccinatie behoren. Vaccinatie is mogelijk met alle vaccins die momenteel in België beschikbaar zijn.

* Advies van de Hoge GEzondheidsraad van 18 februari 2021

Ik heb een allergie of had ooit een ernstige allergische reactie. Mag ik me laten vaccineren? 

Lees hier meer over allergie en COVID-19-vaccinatie.

De lijst van bestanddelen van de vaccins vind je in de bijsluiters: 

Ik neem immunosuppressieve medicatie (bij IBD, reuma, transplantatie, enz.), ik krijg chemotherapie of heb een aandoening waardoor mijn immuniteit onderdrukt is. Mag ik me laten vaccineren? 

Als je immuniteitsstoornissen hebt door een aandoening of als gevolg van de medicatie die je neemt, kan je gevaccineerd worden. Er is geen tegenaanwijzing want er worden geen levende vaccins toegediend. Het is alleen nog niet helemaal duidelijk wat je immuunrespons zal zijn na de vaccinatie. Het kan zijn dat je minder beschermd bent. Er lopen momenteel studies die dat onderzoeken. 

Pfizer/Moderna

De bijsluiters van het Pfizer- en het Moderna-vaccin geven aan dat de werkzaamheid, veiligheid en immunogeniciteit van het vaccin niet beoordeeld werden bij immuungecompromitteerde patiënten en mensen die met immunosuppressiva behandeld worden. Bij hen kan de werkzaamheid van deze vaccins dus minder zijn. 

AstraZeneca

Het AstraZeneca-vaccin werd initieel niet aangeraden voor mensen die ouder zijn dan 55 jaar en ook niet voor patiënten met immuunstoornissen of patiënten die immunosuppressieve medicatie krijgen (zowel boven als onder de 55 jaar). Intussen werd dit advies aangepast en werd vaccinatie met het AstraZeneca-vaccin uitgebreid naar mensen boven de 55 jaar en mensen met onderliggende immuniteitsstoornissen (zie hoger).

Janssen

De bijsluiter van het Janssen-vaccin vermeldt het volgende: de werkzaamheid, veiligheid en immunogeniciteit van het vaccin zijn niet beoordeeld bij immuungecompromitteerde personen, waaronder personen die met immunosuppressiva worden behandeld. De werkzaamheid van COVID-19 Vaccine Janssen kan minder zijn bij immuungecompromitteerde personen.

Wanneer kunnen immuungecompromitteerde patiënten gevaccineerd worden?  

Er is geen tegenindicatie voor de vaccinatie van immuungecompromiteerden patiënten met de vaccins die momenteel zijn goedgekeurd voor de Belgische markt. Het EMA heeft momenteel geen levend verzwakte vaccins goedgekeurd die potentieel een tegenindicatie vormen.

  • Mensen op de wachtlijst voor orgaantransplantatie worden prioritair gevaccineerd.
  • Mensen die een beenmergtransplantatie kregen, kunnen ten vroegste 3 maanden na de transplantatie gevaccineerd worden.
  • Mensen die behandeld worden met chemotherapie kunnen tijdens hun behandeling gevaccineerd worden. De behandelend arts bekijkt wanneer het vaccinatie het best wordt toegediend in functie van de behandeling die de patiënt krijgt. We adviseren om dat bij voorkeur te doen in de week voorafgaand aan de volgende kuur.
  • Het medicijn rituximab (Mabthera) vermindert de werking van het COVID-vaccin. De vaccinatie gebeurt het liefst voor de start van de therapie. Als dat niet mogelijk is, is het aangeraden om de vaccinatie uit te stellen tot twee à drie maanden na de laatste toediening van rituximab. 

Wanneer moet een COVID-19-vaccinatie uitgesteld worden? 

  • Je bent ziek, met of zonder koorts (>38°C): uitstel tot dag 14 na genezing.
  • Je hebt een COVID-19-infectie of testte positief: uitstel tot 14 dagen na genezing of 14 dagen na positieve test als je asymptomatisch bent. 
  • Loop je een COVID-19-infectie op of test je positief nadat je de eerste dosis van het COVID-vaccin kreeg, dan wordt het tweede vaccin uitgesteld tot 14 dagen na het verdwijnen van de symptomen of tot 14 dagen na de positieve test.
  • Je bent in quarantaine: uitstel tot na de quarantaineperiode.
  • Je hebt ernstige COVID-19 doorgemaakt en wordt/werd behandeld met corticoïden: uitstel tot minstens 4 weken na stopzetting van de corticoïden (omwille van de onderdrukking van de immuunrespons). 
  • Je hebt ernstige COVID-19 doorgemaakt en wordt/werd behandeld met anti-COVID-19-antistoffen: uitstel tot 2 à 3 maanden na de therapie (omwille van de mogelijk lagere immuunrespons door circulerende antistoffen). 
  • Je ondergaat een geplande medische ingreep onder algemene verdoving: laat minimaal 48 uur tussen de vaccinatie en de anesthesie. Na algemene verdoving is geen uitstel nodig. 
  • Toediening van een ander vaccin:
    • Niet-levende vaccins mogen 2 weken vóór of 2 weken na het COVID-vaccin worden gegeven.
    • Levende vaccins mogen pas 4 weken vóór of 4 weken na het COVID-vaccin worden gegeven. 
  • Zie ook de vraag over vaccinatie van immuungecompromitteerde patiënten. 

Hoeveel tijd zit er tussen de toediening van de eerste en de tweede dosis? 

In de studies naar het Pfizer-vaccin werd een interval gehanteerd van ongeveer 21 dagen tussen dosis 1 en 2. De Hoge Gezondheidsraad adviseerde recent dat voor het Pfizer-vaccin een langer interval mogelijk is: de tweede dosis kan na 35 dagen (5 weken) worden toegediend. Dat laat toe om meer mensen sneller een eerste vaccin te kunnen geven.

De tweede prik van het Moderna-vaccin wordt na 28 dagen toegediend.

Het vaccin van AstraZeneca wordt volgens de studies het best toegediend met 12 weken interval tussen dosis 1 en dosis 2.  

Het Janssen-vaccin bestaat uit maar 1 dosis.

Wat als ik me na de vaccinatie ziek voel?

Mogelijke bijwerkingen na COVID-vaccinatie zijn vooral:

  • pijn
  • roodheid
  • zwelling ter hoogte van de injectieplaats
  • hoofdpijn
  • koorts
  • grieperig gevoel

Ook deze bijwerkingen worden gemeld:

  • spierpijn
  • moeheid
  • misselijkheid

De symptomen verdwijnen spontaan na 24 tot 72 uur. Indien nodig kunnen ze met paracetamol behandeld worden. Bij aanhoudende klachten of ernstige symptomen, nemen patiënten het best contact op met de huisarts.

 

De inhoud van deze pagina werd samengesteld door de betrokken dienst(en). Laatste update: 1-4-2021 14:19.