U bent hier: Skip Navigation LinksUZ Gent > Actueel > Nieuws

Wees winterkwalen te slim af

17-12-2018

Als de dagen korten en de koude opsteekt, doemen winterkwalen op. Grijze dagen brengen een somber
gemoed. We snotteren, lopen vermoeid en lusteloos, onze huid krijgt het hard te verduren. Hoe zijn we winterkwalen te slim af?

Koude kan op zich geen verkoudheid veroorzaken

Prof. dr. Philippe Gevaert, Neus, keel- en oorheelkunde/Allergienetwerk

'Van een winterverkoudheid is niet koude of tocht de oorzaak, maar een virus – heel soms een bacterie – dat we via speekselpartikels in de lucht of door lichaamscontact overdragen. In de herfst en de winter gedijen verkoudheidsvirussen beter. Koude lucht doet de trilharen in de neus vermoedelijk ook minder goed werken. Zo krijgen de speekselpartikels vrije doorgang.

Een verkoudheid kan je niet voorkomen, maar door goed voor jezelf te zorgen ben je er wel beter tegen gewapend. Dat betekent voldoende slapen volgens een vast ritme, want uitputting is nefast voor het immuunsysteem. En uiteraard moet je ook de basishygiëne respecteren en fysiek contact met zieken vermijden. Stress en roken maken je vatbaarder.

Antibiotica halen niets uit bij virussen. Een wondermiddel om een verkoudheid in te korten is er niet. Ze duurt gemiddeld zeven dagen. De symptomen bestrijd je het best apart, combinatiepreparaten geven vaak veel bijwerkingen. Een ontzwellende neusspray (Nesivine, Otrivine enz.) helpt bij een verstopte neus, maar je mag die niet langer dan zeven dagen gebruiken. Houden de klachten aan, kies dan voor een spray met cortisone. Die zijn perfect veilig en vrij verkrijgbaar. Ook een neusspoeling kan helpen. Wees voorzichtig met hoestsiroop, die geeft veel bijwerkingen en is enkel aangewezen bij ernstige hoest. En hoewel hier niet sociaal aanvaard, is het best oké om slijm op te snuiven.’​

Ook de huid krijgt het harder te verduren

Prof. dr. Hilde Lapeere, Dermatologie

‘Uv-licht verbetert bepaalde huidaandoeningen zoals eczeem en psoriasis. Naarmate het zonlicht afneemt, krijgt de huid het harder te verduren. Ook de koude lucht laat sporen na. De bloedvaten vernauwen en de doorbloeding verslechtert. Door de winterse droge lucht verliest de huid vocht en krijgen we sneller last van een droge huid en van kloven. Ga dus niet onbeschermd de koude in. Vermijd douchegel en agressieve zeep, en kies voor een doucheolie of zeepvrije zeep. Gebruik na het douchen altijd een hydraterende crème en verzorg ook je handen. Een handcrème koop je best in de apotheek, supermarkt of drogisterij. De crèmes van een mindere kwaliteit kunnen contactallergie veroorzaken.

Bij (vochtig) vriesweer duiken de wintertenen en -vingers op – ook wel koubulten of perniones: rood-paarse vlekken en zwellingen die plots verschijnen op de handen en voeten, soms ook op de dijen, onderbenen, neuspunt en oorranden. De pijnlijke vlekken jeuken en branden en ze kunnen zelfs ontaarden in blaren of wonden. Ze ontstaan door een ontstekingsreactie van de kleine bloedvaten onder de huid, veroorzaakt door blootstelling aan koude. Een cortisonezalf kan soelaas brengen. Wie snel koubulten krijgt, kan preventief medicatie nemen om de bloedvaten te verwijden. Het best vermijd je blootstelling aan de koude en aan grote temperatuurschommelingen. Hoe vochtiger, hoe beter de koude geleidt door het lichaam. Blijf daarom nooit met natte kleren rondlopen.’

Zorg dat je bioritme niet verstoord geraakt

Dr. Hannelore Tandt, Pyschiatrie

‘Bestaat de winterdepressie? Experts zijn het niet eens. Het psychiatrisch handboek, de DSM, beschrijft wel
de “terugkerende depressieve episode met seizoensgebonden patroon”: minstens twee episodes van ernstige depressieve klachten op twee jaar tijd, telkens in hetzelfde seizoen, die minstens 14 dagen aanhouden. De frequentste klachten zijn somberheid, vermoeidheid, veel behoefte aan slaap, prikkelbaarheid, toegenomen eetlust, concentratieproblemen en angstgevoelens. De vraag is of de winter de klachten uitlokt of alleen verergert. ‘s Winters maken de hersenen meer melatonine aan, de stof die ons slaperig maakt, doordat het langer donker is. Dat kan onze biologische klok ontregelen, die dan niet langer gelijkloopt met de externe klok. Belangrijke processen – zoals de hormoonspiegels, de slaap-waakcyclus en de lichaamstemperatuur – raken dan in de war. Dat beïnvloedt onze stemming en ons gedrag.

Lichttherapie kan helpen, want die werkt in op de afgifte van melatonine in de hersenen. Verder behandelen we
ook deze vorm van depressie met psycho- educatie, cognitieve gedragstherapie en psychotherapie en indien nodig antidepressiva. De beste manier om depressieve klachten voor te zijn is investeren in je draagkracht: zoek sociale steun op, zorg voor ontspanning, zonder je niet af. En hou een gezond slaappatroon aan om je bioritme te bewaken.’