Chirurgen van de Vrouwenkliniek en het Transplantatiecentrum van het UZ Gent voerden recent de
eerste baarmoedertransplantatie van het land uit. De ingreep verliep vlekkeloos en de vrouw stelt het goed. Zonder complicaties zal ze ten vroegste over een jaar zwanger kunnen worden van haar eigen kind via ivf.
De eerste baarmoedertransplantatie kadert in een
pilootstudie. Die onderzoekt de mogelijkheid om de baarmoeder van een hersendode orgaandonor te transplanteren bij een
vrouw met het Mayer-Rokitansky-Küster-Hauser-syndroom. Jaarlijks worden in België een vijftiental vrouwen geboren met het MRKH-syndroom: ze hebben geen of een onderontwikkelde baarmoeder maar wel één of beide eierstokken.
Zwanger via ivf
Prof. dr. Steven Weyers – gynaecoloog en diensthoofd van de Vrouwenkliniek – is hoofdonderzoeker van de studie. 'Als wensouders weloverwogen voor een baarmoedertransplantatie hebben gekozen, volgt een
grondige medische en psychische screening. Komt de vrouw in aanmerking, dan starten we eerst een
ivf-procedure op. Zodra we voldoende gezonde embryo's hebben, kunnen we
overgaan tot transplantatie. Pas als na een jaar blijkt dat de baarmoeder niet wordt afgestoten en er geen andere complicaties zijn, kunnen we een van de embryo's inplanten.'
Afstoting tegengaan
Na één zwangerschap en geboorte zal de
baarmoeder terug verwijderd worden. 'Dat doen we omdat de medicatie tegen afstoting risico's inhoudt op lange termijn', zegt prof. dr. Xavier Rogiers, diensthoofd van het Transplantatiecentrum. 'Die medicatie is nodig: het lichaam ziet de getransplanteerde baarmoeder immers als een vreemde indringer waartegen het zich moet verdedigen.'
De
medicatie onderdrukt tijdelijk
het immuunsysteem en beschermt zo de baarmoeder tegen afstoting. Treden toch ernstige afstotingsverschijnselen of complicaties op, dan kan de baarmoeder in uiterste nood zonder gevolgen opnieuw verwijderd worden.
Alternatief voor adoptie of draagmoederschap
Voor vrouwen zonder baarmoeder – of met een baarmoeder die geen zwangerschap kan dragen – zijn de opties om een kinderwens te vervullen beperkt.
Adoptie of draagmoederschap zijn
complexe procedures die om culturele, financiële, juridische of andere redenen soms moeilijk liggen bij wensouders. Psychologe Isabelle Stuyver: 'Bovendien hebben veel koppels een sterke
wens om genetisch, juridisch én sociaal ouders te zijn en de
zwangerschap en bevalling
zelf te
beleven binnen de relatie. Een kind dragen is een unieke ervaring voor een vrouw. Ook dat is een belangrijke motivatie om voor een baarmoedertransplantatie te kiezen.'
Aan de pilootstudie in het UZ Gent zullen
in totaal 20 patiënten deelnemen. Buiten de studie kan een baarmoedertransplantatie nog niet als behandeling worden aangeboden. Op termijn zullen meer wensouders geholpen kunnen worden om hun kinderwens te vervullen, bijvoorbeeld ook vrouwen bij wie de baarmoeder op jonge leeftijd werd weggenomen.
Baarmoedertransplantaties wereldwijd
Het UZ Gent is
wereldwijd het tiende centrum dat een baarmoedertransplantatie uitvoert. Het transplantatieteam van de Universiteit van Göteborg in Zweden heeft de grootste expertise opgebouwd. Van de 9 vrouwen die er in een eerste studie tussen 2012 en 2013 de baarmoeder van een levende donor kregen, hebben ondertussen 6 vrouwen een gezond kindje op de wereld gezet.
Prof. Weyers: 'Onze artsen van de Vrouwenkliniek en het Transplantatiecentrum waren de laatste zes jaar nauw betrokken bij hun zorgprogramma. Zo konden we de techniek en procedure voor de ingreep verder verfijnen. Voorlopig zullen wij enkel met overleden donoren werken omdat een baarmoeder bij een levende donor weghalen meer risico's inhoudt.'
Meer info
Studie 'Uterustransplantatie vanuit de multi-orgaandonor: een prospectieve studie'
Auteurs: prof. dr. Steven Weyers en prof. dr. Xavier Rogiers, UZ Gent
De studie wordt deels gefinancierd door het Fonds voor Innovatie en Klinisch Onderzoek van het UZ Gent.