Tand-, mond- en kaakziekten - Eenheid voor Temporomandibulaire disfuncties en aangezichtspijn

U heeft eventueel een artikel in de krant, een magazine of op het internet gelezen over TMD. Als u daar vragen over heeft bent u zeker niet alleen. Onderzoekers wereldwijd zoeken verder naar antwoorden over de oorzaken, de beste behandelingen en hoe deze disfuncties (gestoorde functies) kunnen voorkomen worden.

TMD is geen ziekte en ook geen enkelvoudig probleem, maar bestaat uit een groep van condities, vaak pijnlijk, die het kaakgewricht en de omringende kauw- en aangezichtsspieren aandoen. Hoewel we niet goed weten hoeveel mensen met dit probleem te kampen hebben, blijkt het tweemaal meer vrouwen dan mannen te treffen.

Het goede nieuws is dat voor de meeste mensen de pijn in de kaken GEEN signaal is van ontwikkeling van een ernstige aandoening. Discomfort ter hoogte van de kaakgewrichten is vaak occasioneel en tijdelijk en komt voor in periodes. De pijn kan zelfs bij velen met eenvoudige, of zelfs zonder behandeling, verdwijnen. Alleen een klein percentage van de personen met TMD ontwikkelt uitgesproken klachten of symptomen op lange termijn.

WAT IS HET KAAKGEWRICHT?

Het kaakgewricht verbindt de onderkaak met de bovenkaak en is een uniek “dubbel gewricht”. Als u een vinger net voor de oren plaatst en de mond opent, kan u de kaakkop aan beide zijde voelen bewegen. Omdat deze gewrichten heel flexibel zijn kan de onderkaak in alle richtingen bewegen zodoende ons toe te laten te spreken, kauwen, slikken, geeuwen, enz..

De spieren hieraan verbonden controleren de positie en bewegingen van de kaakgewrichten.
De bewegingen gebeuren in een normale situatie zeer vlot en zacht omdat zich tussen de harde delen van de gewrichtjes een discus of meniscus bevindt die dienst doet als stootkussen bij functie van de onderkaak. Rond het kaakgewricht zit ook een kapsel.

WAT ZIJN TEMPOROMANDIBULAIRE DISFUNCTIES?

Tegenwoordig zijn wetenschappers het er over eens dat TMD in 3 belangrijke categorieën kan onderverdeeld worden:

1. myofasciale pijn
   De meest voorkomende vorm van TMD. Dit betekent een discomfort of pijn in alle spieren die de kaakfuncties controleren, vaak samengaand met pijn in de nek- en schouderspieren; mogelijk ook een onderdeel van fibromyalgie.
2. knappen van het kaakgewricht
   Een verplaatsing van de kaak of meestal de discus, of een trauma ter hoogte van de kaakkop(pen); zelden rechtstreeks oorzaak van pijn. Veroorzaakt meestal wel een tijdelijk blokkeren van de onderkaak.
3. arthrose of arthritis
   Een degeneratieve gewrichtsaandoening van de kaakgewrichten (osteoarthrose, rheumatoïde arthritis) die het minst voorkomt. Ze is wel oorzaak van periodieke pijnopstoten, vaak samenlopend met veralgemeende lichamelijke gewrichtsklachten. Nooit een terminaal probleem voor de kaakgewrichten. Meestal samengaand met “crepitatie” in 1 of beide gewrichtjes (een schurend of zanderig gevoel of geluid dat het kaakgewricht maakt tijdens bewegingen).

Elke persoon kan 1 of meerdere van deze condities terzelfdertijd ervaren.

WAT VEROORZAAKT TMD?

1. macrotrauma met impact op hoofd en hals (o.a. whiplash)
2. microtrauma: tandenknarsen, klemmen, wangbijten, tongpersen, lipbijten, wangbijten, dwangmatige kaakbewegingen, enz…
3. microtrauma: potloodbijten, nagelbijten, verkeerde houding van het hoofd
4. fysieke of mentale stress, psycho-emotionele problemen

TEKENEN EN SYMPTOMEN

1. verminderde en pijnlijke mondopening
2. uitstralende pijn in aangezicht, nek, schouders
3. pijnlijk klikken of schrapen van de kaakgewrichten bij beweging

4. soms wijziging in de manier waarom boven- en onderkaak in elkaar passen

Gerelateerde klachten: oorpijn, hoofdpijn, pijn langs de neus, pijn achter een oog, tandpijn zonder een tandprobleem, duizeligheid, slikproblemen

                                                      
BEHANDELING: altijd eenvoudig en omkeerbaar en persoonlijk aangepast

1. uitgebreid onderzoek van aangezicht en kaken
2. panoramische rx  van de mond om dentale oorzaken uit te schakelen

3. raadgevingen om thuis zelf te doen (rusthouding verzorgen, eetgewoonten aanpassen, oefenen, enz…)
4. pijnstilling met geneesmiddelen indien aangewezen
5. voorschrijven van kinesitherapie       

6. dragen van een opbeetplaat 

7. bij hardnekkige klachten: beeldvorming (MRI)

 
8. opvolging op langere termijn indien nodig